تاریخچه جهانی رشته گردشگری

رشته گردشگری از قرن 17 در بین جوانان اشرافی بریتانیا شکل گرفت. پس از آن در سایر کشورهای اروپایی و به تدریج در مناطق مختلف جهان به یکی رشته های محبوب تبدیل شد.

شاخه های مقطع تحصیلی دبیرستان

برای تحصیل در مقطع دبیرستان، 4 شاخه نظری، علوم اسلامی، فنی و حرفه ای و کاردانش وجود دارد. در شاخه کاردانش به طور کلی 160 رشته برای تحصیل تعریف شده است. این 160 رشته بین سه گروه کلی که شامل صنعت، هنر، خدمات و کشاورزی هستند، تقسیم می شوند. یکی از رشته های شاخه خدمات و کشاورزی، رشته گردشگری است. هدف اصلی از ایجاد رشته گردشگری در ایران، پرورش افراد با مهارت بالا در زمینه های گردشگری است. این موضوع با توجه به جاذبه های توریستی فراوانی که در ایران وجود دارد، می تواند در افزایش درآمد حوزه گردشگری در کشور بسیار اثرگذار باشد. در واقع آموزش گردشگری به ایجاد گردشگری پایدارتر کمک می کند و کارآفرینان جوان را تشویق می کند تا تجارت گردشگری خود را راه اندازی کنند.

واحدهایی که برای اخذ دیپلم گردشگری تعریف شده است

برای تحصیل در این رشته و اخذ مدرک دیپلم گردشگری لازم است 45 واحد فنی و 240 ساعت کارورزی گذرانده شود. 45 واحد فنی شامل راهنمای عمومی گردشگری(10 واحد)، راهنمای اکوتوریسم(12 واحد)، راهنمای موزه(9 واحد)، راهنمای فرهنگی( 7 واحد)، راهنمای سلامت(3 واحد) و راهنمای محلی (4 واحد) می باشد. لازم به ذکر است که گذراندن تمامی دروس عمومی که بین همه رشته ها مشترک است، برای این رشته هم الزامی است. یکی از مزایای دیپلم گردشگری این است که در مدت زمان کوتاهی می توان به این مدرک دست یافت. قابل ذکر است که دارندگان دیپلم گردشگری می توانند برای ادامه تحصیل در سایر رشته ها هم اقدام کنند.

پیش نیاز ورود به رشته گردشگری

 پیش نیاز خاصی برای ورود به رشته گردشگری وجود ندارد. همه دانش آموزانی که پایه نهم را به پایان رسانده باشند، می توانند بدون هیچ  مشکلی در این رشته تحصیل کنند و دیپلم گردشگری بگیرند.

 واحد درسی راهنمای عمومی گردشگری برای دیپلم گردشگری

در این واحد درسی، دانش آموزان لازم است که با مفاهیم پایه گردشگری که شامل مفهوم گردشگری، تعریف، مزایای گردشگری و اهمیت گردشگری می باشد، آشنا شوند. مفاهیمی همچون کمک به افزایش رشد اقتصادی، کمک به حفظ میراث فرهنگی، تقویت ارتباطات خارجی را لازم است در قالب شناخت مفاهیم گردشگری به دانش آموزان این رشته یاد داد. همچنین در این واحد درسی شناخت شاخص های فرهنگی و ارتباط آن با مردم شناسی به دانش آموزان آموزش داده می شود. آشنایی با معماری اصیل ایرانی و صنایع دستی مناطق مختلف ایران، آشنایی با چگونگی مدیریت و برنامه ریزی برای یک تیم گردشگری، شناخت شیوه های رفتاری در ملت های مختلف و آشنایی با سایر ملت ها در جهان هم موضوعاتی هستند که در قالب واحد راهنما عمومی گردشگری برای دریافت دیپلم گردشگری آموزش داده می شوند.

چه چیزی در واحد درسی راهنمای اکوتوریسم، برای دریافت دیپلم گردشگری آموزش داده می شود؟

اکوتوریسم در لغت به معنای طبیعت گردی است. در تعریف بین المللی، اکوتوریسم به سفری گفته می شود که بر پایه لذت بردن از طبیعت، شناسایی ویژگی های زیست محیطی هر منطقه و آشنایی با فرهنگ و سنت های افراد بومی و محلی، در مناطق مختلف است. اهمیت احترام به طبیعت و تلاش برای حفظ طبیعت هم از اساسی ترین اصول تعریف شده در اکوتوریسم است. در واحد درسی اکوتوریسم لازم است دانش آموزان با قوانین و مقررات حوزه محیط زیست آشنا شوند و ویژگی های جغرافیایی همچون محل رودخانه ها، کوهستان ها و جنگل ها را به خوبی بشناسند. شناسایی بافت های گیاهی خاص هر منطقه، شناخت ویژگی های مردم بومی، ایلات و روستاهای هر منطقه از لحاظ آداب و رسوم و سنت ها هم در این واحد درسی گنجانده شده است. دانش آموزان نحوه کار با نقشه های راهنما و نحوه تصویر برداری را نیز در این واحد درسی می آموزند.

 موضوع واحدهای درسی راهنمای موزه و راهنمای محلی در دیپلم گردشگری

 در واحد درسی راهنمای موزه در دیپلم گردشگری باید مفاهیم مربوط به آشنایی با تاریخچه موزه ها، شناخت موزه ها، آشنایی با شیوه موزه داری، شناخت ساختار موزه، چگونگی طراحی موزه، شناخت معماری اصیل ایرانی و شناسایی شیوه کار موزه های ایران و سایر کشورها به دانش آموزان آموزش داده شود. در واحد درسی راهنمای محلی، آشنایی با مهم ترین رخدادهای تاریخی هر منطقه، آداب و رسوم مناطق مختلف ایران، عادات رفتاری مردم هر منطقه، آشنایی با اصول کمک های اولیه به منظور آمادگی گردشگران در مواجه با حوادث آموزش داده می شود.

گردشگری سلامت

واحد درسی راهنمای سلامت در دیپلم گردشگری

گردشگری سلامت یا توریسم سلامت به زمینه ای از گردشگری گفته می شود که به منظور دریافت خدمات پزشکی، افراد از منطقه ای به منطقه دیگر سفر می کنند. برای گذراندن این واحد لازم است دانش آموزان با مفاهیم، قوانین و مقررات مربوط به حوزه گردشگری سلامت آشنا شوند. معمولا کسانی که به منظور دریافت خدمات پزشکی سفر می کنند، با چالش های خاصی رو به رو خواهند شد. مواردی مانند چگونگی ارتباط با پزشک و پرستار، چگونگی اقامت در مقصد، بررسی کیفیت خدمات درمانی و اعتبار بیمارستان می توانند برای این گردشگران چالش هایی داشته باشند. معمولا متخصصان گردشگری با مهارت های کسب شده خود در زمینه سلامت گردشگری، می توانند برای این گروه از افراد راهنمای خوبی باشند.

واحد درسی راهنمای فرهنگی

فردی که دیپلم گردشگری دریافت کند، لازم است آشنایی با فرهنگ های مختلف و زبان های محلی هر منطقه، چگونگی برقراری جشن ها و مراسمات مربوط به هر منطقه، شناخت غذاهای خاص در مناطق مختلف و سنت های هر منطقه را در قالب درس راهنمای فرهنگی آموخته باشد.

اقامتگاه بوم گردی

امکان ادامه تحصیل

دارندگان دیپلم گردشگری می توانند تحصیلات خود را تا مقطع دکتری هم ادامه دهند. اولین دانشگاهی که در ایران رشته گردشگری را راه اندازی کرد، دانشگاه علامه طباطبائی بود. هم اکنون دانشگاه علامه طباطبائی، دانشگاه تهران، دانشگاه اصفهان، دانشگاه شیراز، دانشگاه تبریز و دانشگاه گیلان در رشته گردشگری دانشجو می پذیرند. در واقع این رشته در حال حاضر در تمام دانشگاه‌های دولتی، آزاد، پیام نور، غیر انتفاعی و علمی کاربردی راه اندازی شده است.

آیا شغلی برای دارندگان دیپلم گردشگری وجود دارد؟

دارندگان دیپلم گردشگری می توانند به عنوان راهنمای تور مشغول به کار شوند. همچنین آن ها  می توانند در هتل ها، اقامتگاه های بوم گردی، آژانس های مسافرتی، تورهای مسافرتی، موزه ها به عنوان راهنما نیز مشغول به کار شوند. این افراد اگر به زبان های خارجی مسلط باشند، می توانند راهنمای تورهای خارجی باشند و درآمد دلاری داشته باشند. در واقع می توان مسلط بودن به زبان های خارجی، بخصوص زبان انگلیسی را کلیدی برای موفقیت بیشتر و پیشرفت در این رشته تحصیلی دانست.

علت اهمیت پرورش متخصصان گردشگری

گردشگری یک صنعت است. صنعت گردشگری پیچیدگی ها، روند ها و چالش های خاص به خود را دارد. هدف این رشته پرورش افرادی است که بتوانند با مهارت خود سفری جذاب و سرشار از تجربیات و دانش جدید را به بازدیدکنندگان ارائه دهند. مدیریت درست سفر از طریق بهره گیری از قابلیت های فرهنگی، جغرافیایی و اقتصادی هر منطقه، شناخت انگیزه و رفتارهای مسافران، پیش بینی چالش ها و شناسایی فرصت ها از مهارت هایی است که متخصصان گردشگری کسب نموده اند و این قابلیت می تواند در افزایش رشد اقتصادی صنعت گردشگری بسیار مفید باشد. گردشگري بر اساس چند برآورد و مطابق با نظر سازمان جهانی گردشگری که وابسته به سازمان ملل متحد است، بزرگ ترین صنعت و فعالیت اقتصادي جهان می باشد. بزرگتر از صنایع دفاع، تولیدات صنعتی، نفت و کشاورزی است . گسترده ترین صنعت خدماتی است و آینده با سرعتی بیشتر از گذشته گسترش خواهد یافت.

جاذبه های گردشگری ایران

فرصت های دیگر رشته گردشگری

برای توسعه این رشته در سطح جهان وبینارها و کنفرانس های مختلفی از سوی دانشگاه ها و اساتید آن در سطح بین المللی برگزار می شود. گردشگری بر اساس اعلام سازمان جهانی گردشگری در سال 2020، حدود 1 میلیارد و 500 میلیون دلار درآمد داشته است. اثرات مثبت اقتصادی رشته گردشگری باعث توجه به توسعه آن شده است. محبوبیت این رشته در کشورهای مختلف، زمینه دریافت بورسیه برای علاقمندان به تحصیل در این رشته را فراهم کرده است. دریافت بورسیه از مقطع کارشناسی تا دکتری برای دانشجویان این رشته در بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکایی امکان پذیر است. بنابراین با دریافت دیپلم گردشگری، با توجه به راحت بودن  و جذابیت این رشته تحصیلی، داوطلبان می توانند به راحتی در مقطع کاردانی گردشگری تحصیل کنند. پس از آن با دریافت بورسیه تحصیلی به ادامه تحصیل در کشور مورد نظر خود بپردازند. در واقع یکی از برترین مزیت های این رشته فراهم کردن زمینه یک شغل بین المللی و محبوب برای افراد است.

نتیجه گیری

رشته گردشگری یکی از با ارزش ترین رشته های بین المللی محسوب می شود. در ایران با توجه به سابقه کهن و تاریخ پر فراز و نشیب و همین طور تنوع آب و هوایی و طبیعت زیبای آن، زمینه های زیادی برای جذب توریست وجود دارد. بنابراین رشته گردشگری در ایران هم می تواند به رشته ای پر مخاطب و پردرآمد تبدیل شود. برای ورود به بازار کار این رشته، لازم است ابتدا دیپلم گردشگری از مراکز کاردانش را کسب کرد. فارغ التحصیلان گردشگری می توانند در هتل ها، مراکز اقامتی بوم گردی، دفاتر مسافرتی، موزه ها و اماکن تاریخی به عنوان راهنما مشغول به کار شوند. همچنین با توجه به پرطرفدار بودن این رشته در خارج از ایران، امکان دریافت بورسیه های خوب تحصیلی، برای دارندگان این مدرک وجود دارد. به طور کلی چشم انداز خوبی برای آینده این رشته وجود دارد.